Diễn giải X quang vú (phần 1): Khối

Bài X quang vú có các từ vựng miêu tả (tạm dịch, tô màu xanh) dựa theo định nghĩa BIRADS hiện hành, gồm những phần sau:

– Khối

– Vôi hóa

– Biến dạng cấu trúc

– Những trường hợp đặc biệt

– Những dấu hiệu kết hợp

1. KHỐI

“KHỐI” là một tổn thương chiếm chỗ nhìn thấy ở hai hướng khác nhau. Nếu một khối tiềm tàng chỉ nhìn thấy ở một hướng thì nên gọi là “KHÔNG ĐỐI XỨNG”-“ASYMMETRY” cho đến khi 3 chiều của nó được xác định.

1.1. HÌNH DẠNG

h1

a. Hình tròn

Khối hình cầu, hình quả bóng, hình tròn.

h2

Nang này là một thí dụ của khối tròn

b. Hình bầu dục

            Khối hình trứng hoặc hình elip.

h3

Khối máu tụ này là một thí dụ của khối hình bầu dục

c. Chia nhiều tiểu thùy (Lobular)

            Khối có đường viền nhấp nhô (undulating contour).

h4

Khối u xơ tuyến khổng lồ này ở hướng nghiêng A và đầu-chân B là một thí dụ của khối chia nhiều thùy [con].

d. Hình không đều (méo mó)

            Hình dạng tổn thương không thể mô tả đặc điểm bằng bất cứ từ nào ở trên.

h5

Khối ung thư xâm lấn này là một thí dụ của khối có hình dạng không đều (méo mó)

1.2. Bờ (Làm thay đổi hình dạng của khối)

h6

a. Bờ rõ, nét (Circmscribed)

            Bờ được vạch ra rõ nét (ít nhất là 75% đường bờ rõ nét, và phần bờ còn lại cũng rõ nét không kém dù bị mô phủ trên che khuất) với sự chuyển tiếp đột ngột giữa tổn thương và mô xung quanh. Không có sự biến đổi thêm vào khả nghi do thâm nhiễm. Một khối mà bất cứ đoạn bờ nào là không rõ hoặc có gai thì nên xếp vào loại tương ứng đó.

h7

Nang này là một thí dụ về tổn thương có bờ rõ nét

b. Bờ bị che khuất (Obscured)

            Bờ bị khuất do mô bình thường kề cận chờm lên hoặc chồng lên. Thuật ngữ này thường được sử dụng khi bác sỹ đọc phim tin rằng khối có bờ rõ nét (circumscribed) nhưng bờ bị khuất.

h8

Nhiều nang trên các phim vú nghiêng này có bờ rõ nét nhưng bờ bị mô bình thường che khuất

c. Bờ vi tiểu thùy (microlobulated margin)

Các vòng cung ngắn của bờ tạo thành các chỗ nhấp nhô nhỏ (vài milimet). (Khác với khối chia tiểu thùy bề mặt có các cung lớn hơn).

h9

Khối ung thư xâm lấn này có bờ vi tiểu thùy

d. Bờ không rõ (Indistinct margin)

            Sự không rõ của [toàn bộ] bờ hoặc bất cứ đoạn bờ nào cũng gây lo ngại rằng có thể có sự thâm nhiễm của tổn thương và hình thái này ít khả năng do mô vú bình thường chồng lên.

h10

Khối ung thư xâm lấn này có bờ không rõ.

e. Bờ có gai (Spiculated margin)

            Tổn thương loại này đặc trưng bởi các đường thẳng tỏa ra từ bờ của khối.

h11

Khối ung thư xâm lấn bờ có gai.

h12ah12b

Bệnh nhân nữ 57 tuổi có ung thư biểu mô ống thâm nhiễm.

Phim xq hướng đầu chân A và chếch trong ngoài B cho thấy mật độ khu trú (các mũi tên). Các phim trên từ sàng lọc, một người đọc kết quả đã cho là âm tính (BI-RADS 1) mặc dù tổn thương rõ trên các phim. Phim phóng đại khu trú hướng nghiêng thực sự C bộc lộ khối có gai, tất cả các người đọc cho là rất gợi ý ác tính (BI-RADS 5). (Wendie A. Berg. Breast Imaging Reporting and Data System: Inter- and IntraobserverVariability in Feature Analysis and FinalAssessment. AJR:174, June 2000).

 

1.3. MẬT ĐỘ

            Thuật ngữ này được dùng để xác định độ suy giảm tia x của tổn thương so với độ suy giảm kỳ vọng của mô xơ-tuyến vú có thể tích tương đương. Điều quan trọng là phần lớn các ung thư vú tạo thành một khối có thể nhận thấy được có mật độ bằng hoặc cao hơn mật độ của cùng một thể tích mô xơ-tuyến. Hiếm có (mặc dù không phải là không có) ung thư vú có mật độ thấp hơn. Ung thư vú không bao giờ chứa mỡ (thấu xạ) cho dù mỡ có thể mắc kẹt bên trong.

a. Mật độ cao

h13

Ảnh x quang vú của một khối mật độ cao (February 2011 Radiology, 258, 417-425.)

b. Đồng mật độ (isodense)

h14

Ảnh x quang vú của một khối đồng mật độ (February 2011 Radiology, 258, 417-425.)

c. Mật độ thấp nhưng không chứa mỡ

h15

Ảnh x quang vú của một khối mật độ thấp (February 2011 Radiology, 258, 417-425)

d. Chứa mỡ (Thấu xạ-Radiolucent)

            Loại này bao gồm tất cả các tổn thương chứa mỡ như nang dầu, u mỡ, galactocele, cũng như u mô thừa (hamartoma) hoặc u mỡ-xơ-tuyến (fibroadenolipoma). Bởi vì độ đặc hiệu thấp hơn độ nhạy, vì vậy điều quan trọng là nhấn mạnh bản chất lành tính của các đặc điểm x quang vú khi có thể. Một khối chứa mỡ sẽ biểu hiện lấn át là lành tính.

h16

Khối có thể sờ thấy ở đuôi nách này là thấu xạ và có vỏ mỏng. Khối đã được cắt bỏ mặc dù trên x quang nó rõ ràng là u mỡ và không cần thiết phải lấy đi.

h17

Khối có thể sờ thấy này phát triển ở vùng đã phẫu thuật trước đây. Nó có vỏ mỏng, chứa mỡ thấu xạ và là một dạng hoại tử mỡ lành tính không yêu cầu điều tra thêm. Kết luận nang dầu sau chấn thương phẫu thuật.

h18

Hamartoma (mũi tên). Tổn thương hỗn hợp này chứa mỡ và mô xơ-tuyến. Nó lành tính, mặc dù có thể sờ thấy được, và không yêu cầu điều tra thêm.

h19

Galactocele. Tổn thương sáng hiếm hoi này là một nang chứa sữa có mật độ mỡ cao

———— Hết phần Khối———-

Ghi chú: các ảnh minh họa được lấy từ các nguồn xuất bản tin cậy. Những ảnh không đề nguồn được lấy từ cuốn sách uy tín “Breast Imaging”, xuất bản lần thứ ba của D.B. Kopans

Để lại bình luận

5 phản hồi

  1. Trinh

     /  29.09.2013

    Em muốn hỏi BI-RADS 1 coi là âm tính nghĩa là chưa phải ung thư phải không ạ

    Trả lời
    • Hướng dẫn phân loại BI-RADS theo Hội X quang Mỹ (ACR) năm 2003 như thế này bạn à:
      “BI-RADS 1: âm tính” có nghĩa là không thấy dấu hiệu hình ảnh bất thường. Nguyên văn trong hướng dẫn báo cáo phân độ theo BI-RADS thì độ 1 là: “không thấy bất thường. Hai vú cân xứng và không có khối, không có biến dạng cấu trúc hay vôi hóa nghi ngờ”.
      BI-RADS 2: các bất thường phát hiện trên phim có biểu hiện lành tính
      BI-RADS 3: các bất thường phát hiện trên phim nhiều khả năng là lành tính, theo dõi ban đầu cách quãng ngắn
      BI-RADS 4: bất thường nghi ngờ ác tính
      BI-RADS 5: bất thường nhiều khả năng là ác tính
      BI-RADS 6: ác tính đã có kết quả sinh thiết
      Còn loại 0 hay dùng trong sàng lọc (yêu cầu làm thêm các phương pháp hình ảnh khác để chẩn đoán).

      Trả lời
  2. Trịnh thị kim lệ

     /  08.05.2015

    Bài viết của a rất bổ ích, cám ơn rất nhiều. A có viết bài kĩ thuật chụp nhũ ảnh không ? Cho e xin. Đa tạ.

    Trả lời
  3. Đặng Mạnh Cường

     /  18.05.2016

    Cám ơn anh Tuấn về bài dịch

    Trả lời

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: